Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who

Bước vào tuần thai thứ 22, mẹ bầu và bé yêu đang trải qua những giai đoạn phát triển quan trọng. Việc lựa chọn thực phẩm dinh dưỡng, lành mạnh đóng vai trò thiết yếu, không chỉ đảm bảo sự phát triển toàn diện của thai nhi mà còn duy trì sức khỏe và năng lượng cho mẹ. Vậy, thai 22 tuần nên ăn gì tốt nhất cho cả mẹ và bé? Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về sự phát triển của bé ở tuần thai này, những dưỡng chất mẹ bầu cần bổ sung, danh sách thực phẩm nên ăn và nên hạn chế, cùng gợi ý thực đơn hàng ngày chuẩn WHO, giúp mẹ bầu có một thai kỳ khỏe mạnh và an toàn.

Thai nhi 22 tuần đánh dấu một cột mốc phát triển ấn tượng với sự hoàn thiện dần của các giác quan và sự tăng trưởng về cân nặng, chiều dài. Để hỗ trợ tối đa cho sự phát triển này, mẹ bầu cần có một chế độ dinh dưỡng khoa học, cung cấp đầy đủ các nhóm dưỡng chất thiết yếu như protein, sắt, canxi, axit folic, DHA và omega-3.

Bên cạnh việc bổ sung các dưỡng chất quan trọng, việc hiểu rõ những thực phẩm nào nên ưu tiên và những loại nào cần hạn chế sẽ giúp mẹ bầu đưa ra những lựa chọn thông minh cho bữa ăn hàng ngày.

Cuối cùng, một thực đơn gợi ý chi tiết theo từng bữa sẽ giúp mẹ bầu dễ dàng lên kế hoạch ăn uống, đảm bảo cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết cho cả mẹ và bé trong tuần thai thứ 22.

Thai Nhi 22 Tuần Phát Triển Như Thế Nào?

Ở tuần thai thứ 22, thai nhi đang có những bước phát triển đáng kinh ngạc, đánh dấu sự hoàn thiện dần của nhiều bộ phận và chức năng cơ thể, sẵn sàng cho giai đoạn tiếp theo của thai kỳ.

Cân nặng và chiều dài thai nhi

Thai nhi 22 tuần tuổi thường có chiều dài khoảng 27-28 cm, tương đương với một quả bí ngòi hoặc một củ cà rốt lớn, và cân nặng ước tính khoảng 400-450 gram. Tốc độ tăng cân và chiều dài này sẽ tiếp tục duy trì trong những tuần tiếp theo, giúp bé ngày càng khỏe mạnh và cứng cáp hơn.

Các giác quan phát triển

Tuần thai thứ 22 là thời điểm các giác quan của bé tiếp tục được hoàn thiện. Tai của bé đã phát triển đủ để nghe thấy những âm thanh bên ngoài như tiếng tim mẹ đập, tiếng nói chuyện, tiếng nhạc. Da bé cũng dày hơn và bắt đầu hình thành lớp sáp bảo vệ. Lớp mỡ dưới da cũng dần tích tụ, giúp bé điều chỉnh nhiệt độ cơ thể. Mắt bé đã phát triển khá tốt, có thể nhận biết ánh sáng, mặc dù mí mắt vẫn đang trong quá trình hình thành.

Các mốc phát triển quan trọng

Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who
Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who

Tại tuần thai thứ 22, bé yêu đã có thể thực hiện nhiều cử động tinh tế hơn như mút tay, ngáp, ngửa cổ và quay đầu. Hệ tiêu hóa cũng đang hoàn thiện, cho phép bé nuốt nước ối, giúp ruột của bé bắt đầu hoạt động. Cơ bắp và hệ thần kinh cũng đang phát triển mạnh mẽ, cho phép bé thực hiện các cử động phối hợp hơn.

Mẹ Bầu Thai Kỳ 22 Tuần Cần Bổ Sung Những Dưỡng Chất Thiết Yếu Nào?

Thai kỳ tuần thứ 22 đòi hỏi mẹ bầu phải chú trọng bổ sung đầy đủ các nhóm dưỡng chất thiết yếu để hỗ trợ sự phát triển vượt trội của thai nhi và duy trì sức khỏe cho chính mình.

Nhóm thực phẩm giàu Protein

Protein là thành phần cấu tạo nên các tế bào và mô của thai nhi, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của bé. Mẹ bầu 22 tuần cần bổ sung khoảng 70-100g protein mỗi ngày. Nguồn bổ sung protein lý tưởng bao gồm thịt nạc (gà, bò, lợn), cá, trứng, các loại đậu (đậu nành, đậu lăng, đậu xanh) và các chế phẩm từ đậu như đậu phụ. Protein giúp xây dựng cơ bắp, xương và các cơ quan khác cho bé, đồng thời hỗ trợ mẹ bầu phục hồi sức khỏe sau sinh.

Nhóm thực phẩm giàu Sắt

Sắt cực kỳ quan trọng trong tuần thai thứ 22 để hỗ trợ sự phát triển của hồng cầu, vận chuyển oxy đến thai nhi và ngăn ngừa tình trạng thiếu máu ở mẹ bầu. Nhu cầu sắt tăng cao trong giai đoạn này, mẹ bầu nên bổ sung khoảng 27mg sắt mỗi ngày. Các nguồn thực phẩm giàu sắt bao gồm thịt đỏ (bò, cừu), gan, các loại rau lá xanh đậm (rau bina, cải bó xôi, bông cải xanh), ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu. Để tăng cường khả năng hấp thụ sắt, mẹ bầu nên kết hợp ăn các thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, dâu tây cùng với các thực phẩm giàu sắt.

Nhóm thực phẩm giàu Canxi

Canxi đóng vai trò thiết yếu trong việc hình thành và phát triển hệ xương, răng của thai nhi, đồng thời giúp duy trì sức khỏe xương khớp cho mẹ bầu. Mẹ bầu 22 tuần cần bổ sung khoảng 1000-1300mg canxi mỗi ngày. Các nguồn canxi dồi dào bao gồm sữa và các sản phẩm từ sữa (sữa chua, phô mai), cá nhỏ ăn được xương (cá mòi), bông cải xanh, hạnh nhân và các loại rau lá xanh đậm. Canxi không chỉ quan trọng cho sự phát triển của bé mà còn giúp ngăn ngừa loãng xương ở mẹ.

Nhóm thực phẩm giàu Axit Folic (Folate)

Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who
Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who

Axit folic, hay còn gọi là Folate, là một vitamin nhóm B thiết yếu, đặc biệt quan trọng trong những tuần đầu và suốt thai kỳ. Ở tuần thai thứ 22, Axit Folic vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi, hỗ trợ sự phát triển của não bộ và tủy sống. Mẹ bầu nên bổ sung khoảng 600mcg axit folic mỗi ngày. Các nguồn thực phẩm giàu axit folic bao gồm rau lá xanh đậm (rau bina, cải xoăn), ngũ cốc nguyên hạt, trái cây (cam, bơ) và các loại đậu.

Nhóm thực phẩm giàu DHA và Omega-3

DHA (Docosahexaenoic Acid) và Omega-3 là những axit béo thiết yếu, đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong sự phát triển não bộ và thị giác của thai nhi. Tuần thai thứ 22 là giai đoạn não bộ bé phát triển mạnh mẽ, do đó việc bổ sung DHA và Omega-3 là vô cùng cần thiết. Các nguồn thực phẩm giàu DHA và Omega-3 bao gồm cá béo (cá hồi, cá trích, cá mòi), hạt óc chó, hạt lanh và dầu hạt cải.

Nhóm thực phẩm giàu Chất xơ

Hệ tiêu hóa của mẹ bầu thường gặp phải các vấn đề như táo bón trong thai kỳ. Bổ sung chất xơ giúp cải thiện chức năng tiêu hóa, ngăn ngừa táo bón và duy trì sức khỏe đường ruột. Mẹ bầu 22 tuần nên ưu tiên các loại trái cây tươi (chuối, táo, lê), rau củ quả đa dạng và các loại ngũ cốc nguyên hạt (yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám). Chất xơ cũng giúp mẹ cảm thấy no lâu hơn, hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả.

Vitamin và khoáng chất cần thiết khác

Ngoài các nhóm dưỡng chất chính trên, mẹ bầu 22 tuần cũng cần chú trọng bổ sung các vitamin và khoáng chất quan trọng khác như Vitamin C (hỗ trợ hệ miễn dịch, tăng cường hấp thụ sắt), Vitamin D (quan trọng cho sự phát triển xương của bé và mẹ), Kali (giúp cân bằng chất lỏng và hỗ trợ chức năng thần kinh), và Iốt (thiết yếu cho sự phát triển trí não của thai nhi).

Những Thực Phẩm Nên Ăn & Hạn Chế Khi Mang Thai 22 Tuần?

Việc lựa chọn thực phẩm thông minh là chìa khóa để đảm bảo một thai kỳ khỏe mạnh ở tuần thứ 22. Dưới đây là danh sách các loại thực phẩm mẹ bầu nên ưu tiên và những loại cần hạn chế để bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé.

Nên ăn:

  • Các loại thịt nạc: Thịt gà, thịt bò, thịt lợn nạc cung cấp protein chất lượng cao, sắt và kẽm, cần thiết cho sự phát triển của thai nhi. Mẹ bầu nên chọn các phần thịt ít mỡ và chế biến chín kỹ.
  • Các loại cá béo tốt cho bà bầu: Cá hồi, cá trích, cá mòi là nguồn cung cấp DHA và Omega-3 dồi dào, rất tốt cho sự phát triển não bộ và mắt của bé. Tuy nhiên, nên ăn với lượng vừa phải và chọn cá có hàm lượng thủy ngân thấp.
  • Trứng: Trứng là nguồn protein hoàn chỉnh, chứa nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu. Tuy nhiên, cần đảm bảo trứng được nấu chín kỹ để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn Salmonella.
  • Các loại đậu và chế phẩm từ đậu: Đậu nành, đậu phụ, đậu lăng cung cấp protein thực vật, chất xơ và sắt, là lựa chọn tuyệt vời cho mẹ bầu, đặc biệt là mẹ bầu ăn chay.
  • Rau xanh đậm: Các loại rau như cải bó xôi, bông cải xanh, cải xoăn giàu vitamin, khoáng chất, axit folic và chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa và cung cấp dinh dưỡng cần thiết.
  • Trái cây tươi: Chuối, táo, cam, bơ, dâu tây… cung cấp vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và chất xơ. Chúng giúp bổ sung nước và năng lượng cho mẹ bầu.
  • Ngũ cốc nguyên hạt: Yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám cung cấp carbohydrate phức tạp, chất xơ, vitamin nhóm B và khoáng chất, giúp mẹ bầu no lâu và ổn định đường huyết.
  • Sữa và các sản phẩm từ sữa ít béo: Sữa chua, phô mai ít béo cung cấp canxi, protein và lợi khuẩn tốt cho hệ tiêu hóa. Chọn các sản phẩm không hoặc ít đường.

Nên hạn chế:

Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who
Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who
  • Thịt sống hoặc chưa nấu chín kỹ: Có nguy cơ chứa vi khuẩn E. coli, Salmonella hoặc Toxoplasma, gây hại cho thai nhi. Luôn đảm bảo thịt được nấu chín hoàn toàn.
  • Cá chứa hàm lượng thủy ngân cao: Một số loại cá như cá kiếm, cá mập, cá thu vua có thể chứa lượng thủy ngân cao, gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh của thai nhi. Hạn chế ăn các loại cá này.
  • Đồ ăn chế biến sẵn, nhiều muối, đường, chất béo bão hòa: Các loại thực phẩm này thường nghèo dinh dưỡng, chứa nhiều calo rỗng và có thể gây tăng cân quá mức, ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và bé.
  • Cà phê và đồ uống chứa caffeine: Caffeine có thể ảnh hưởng đến nhịp tim và giấc ngủ của thai nhi, cũng như làm tăng nguy cơ sảy thai. Nên hạn chế tối đa hoặc tránh hoàn toàn.
  • Rượu bia và các chất kích thích: Tuyệt đối không sử dụng rượu, bia và các chất kích thích khác trong thai kỳ vì chúng có thể gây ra những dị tật nghiêm trọng cho thai nhi.

Gợi Ý Thực Đơn Hàng Ngày Cho Bà Bầu 22 Tuần

Một thực đơn cân bằng và đa dạng sẽ giúp mẹ bầu 22 tuần đảm bảo cung cấp đủ dưỡng chất cho cả mẹ và bé, đồng thời mang lại sự ngon miệng và hứng thú trong mỗi bữa ăn.

Bữa sáng:

  • Lựa chọn 1: Yến mạch nấu với sữa tươi không đường, thêm các loại trái cây tươi như chuối, dâu tây và một ít hạt hạnh nhân hoặc óc chó. Món này cung cấp carbohydrate phức tạp, chất xơ, protein và omega-3.
  • Lựa chọn 2: Trứng ốp la hoặc luộc ăn kèm với một lát bánh mì nguyên cám và một đĩa salad nhỏ gồm cà chua bi, dưa chuột. Trứng cung cấp protein chất lượng cao, bánh mì nguyên cám bổ sung chất xơ và năng lượng, còn salad cung cấp vitamin.

Bữa trưa:

  • Lựa chọn 1: Ức gà luộc hoặc hấp ăn cùng với một chén cơm gạo lứt và một phần rau củ luộc thập cẩm (bông cải xanh, cà rốt, đậu que). Đây là bữa ăn cân bằng protein, carbohydrate phức tạp, vitamin và khoáng chất.
  • Lựa chọn 2: Cá hồi áp chảo ăn kèm với salad rau xanh tươi (xà lách, cà chua, dưa chuột, ớt chuông) trộn dầu giấm. Cá hồi cung cấp DHA và Omega-3, còn salad cung cấp vitamin và chất xơ.

Bữa tối:

  • Lựa chọn 1: Thịt bò xào thập cẩm với các loại rau củ như ớt chuông, hành tây, nấm. Ăn kèm với một chén cơm gạo lứt. Thịt bò cung cấp sắt và protein, rau củ cung cấp vitamin và chất xơ.
  • Lựa chọn 2: Canh chua cá lóc nấu với các loại rau như giá đỗ, bạc hà, cà chua, dứa. Món ăn này vừa cung cấp protein từ cá, vừa bổ sung vitamin và chất xơ từ rau củ.

Bữa phụ:

Các bữa phụ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì năng lượng và bổ sung dưỡng chất cho mẹ bầu trong suốt cả ngày.

  • Sữa chua Hy Lạp hoặc sữa chua không đường: Cung cấp protein, canxi và lợi khuẩn.
  • Trái cây tươi theo mùa: Cam, táo, lê, chuối, ổi… cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ.
  • Các loại hạt: Hạnh nhân, óc chó, hạt điều (một lượng nhỏ) cung cấp chất béo lành mạnh, protein và khoáng chất.
  • Sữa bầu: Lựa chọn loại sữa bầu phù hợp theo chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Bà Bầu 22 Tuần Có Nên Ăn Vặt Không?

Hoàn toàn có, việc ăn vặt lành mạnh cho bà bầu 22 tuần không chỉ giúp mẹ bổ sung thêm năng lượng và dưỡng chất cần thiết mà còn hỗ trợ giải quyết cơn đói giữa các bữa chính, tránh tình trạng ăn quá nhiều trong bữa ăn lớn, gây khó chịu.

Vai trò của bữa ăn vặt trong thai kỳ

Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who
Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who

Bữa ăn vặt trong thai kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp năng lượng liên tục cho mẹ và bé, giúp ổn định lượng đường trong máu, ngăn ngừa cảm giác đói cồn cào và giảm nguy cơ ăn quá nhiều trong các bữa chính. Hơn nữa, việc lựa chọn thực phẩm vặt lành mạnh còn giúp mẹ bổ sung thêm các vitamin, khoáng chất và chất xơ mà có thể chưa đáp ứng đủ trong các bữa ăn chính. Đặc biệt, đối với mẹ bầu ốm nghén hoặc có cảm giác buồn nôn, việc chia nhỏ bữa ăn và ăn vặt hợp lý có thể giúp giảm bớt các triệu chứng này.

Các loại đồ ăn vặt lành mạnh cho bà bầu 22 tuần

  • Các loại hạt: Hạnh nhân, óc chó, hạt điều, hạt bí… là nguồn cung cấp chất béo lành mạnh, protein, chất xơ, vitamin E và magie. Tuy nhiên, chỉ nên ăn với lượng vừa phải vì chúng chứa nhiều calo.
  • Trái cây sấy không đường: Các loại trái cây sấy như nho khô, mơ sấy, táo sấy (không thêm đường) cung cấp năng lượng, chất xơ và một số vitamin.
  • Sữa chua Hy Lạp: Giàu protein và canxi, sữa chua Hy Lạp là lựa chọn bữa ăn vặt tuyệt vời, giúp mẹ no lâu và cung cấp dưỡng chất cho xương.
  • Bánh quy nguyên cám: Chọn loại bánh quy làm từ ngũ cốc nguyên hạt, ít đường và chất béo bão hòa. Chúng cung cấp chất xơ và carbohydrate phức tạp, giúp duy trì năng lượng.
  • Trái cây tươi: Các loại trái cây như chuối, táo, lê, cam… là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ và nước tuyệt vời.
  • Rau củ luộc hoặc hấp: Cà rốt, bông cải xanh, bí đỏ luộc hoặc hấp là món ăn vặt nhẹ nhàng, giàu chất xơ và vitamin.

Làm Thế Nào Để Đảm Bảo Bà Bầu 22 Tuần Đủ Sắt?

Đảm bảo đủ sắt là một trong những ưu tiên hàng đầu đối với sức khỏe của mẹ bầu 22 tuần và sự phát triển của thai nhi.

Hướng dẫn cách tăng cường hấp thụ sắt

Để tối ưu hóa việc hấp thụ sắt, mẹ bầu nên kết hợp các thực phẩm giàu sắt với các thực phẩm giàu vitamin C. Ví dụ, uống một ly nước cam sau bữa ăn có thịt đỏ hoặc bổ sung các loại trái cây như dâu tây, kiwi, ổi vào khẩu phần ăn. Tránh uống trà hoặc cà phê ngay sau bữa ăn vì chúng có thể cản trở quá trình hấp thụ sắt. Ngoài ra, việc sử dụng các thực phẩm chức năng bổ sung sắt theo chỉ định của bác sĩ cũng là một phương pháp hiệu quả.

Dấu hiệu thiếu sắt khi mang thai

Các dấu hiệu thiếu sắt khi mang thai có thể bao gồm: mệt mỏi, xanh xao, khó thở, chóng mặt, nhức đầu, tim đập nhanh, móng tay dễ gãy và có cảm giác thèm ăn các vật không dinh dưỡng (pica). Nếu nhận thấy những dấu hiệu này, mẹ bầu cần thông báo ngay cho bác sĩ để được kiểm tra và có biện pháp xử lý kịp thời.

Chế Độ Ăn Của Bà Bầu Tuần 22 Có Cần Lưu Ý Đặc Biệt Cho Người Ăn Chay Không?

Người ăn chay mang thai tuần 22 cần có chế độ ăn được lên kế hoạch cẩn thận để đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất, đặc biệt là protein, sắt, vitamin B12, kẽm và canxi, vốn thường có nhiều trong thực phẩm động vật.

Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who
Thai 22 Tuần Ăn Gì Tốt Nhất Cho Mẹ & Thai Nhi? Thực Đơn Chuẩn Who

Các nguồn protein thực vật thay thế thịt

Những người ăn chay có thể bổ sung protein dồi dào từ các nguồn thực vật như: các loại đậu (đậu lăng, đậu gà, đậu đen), đậu phụ, tempeh, các sản phẩm từ đậu nành, các loại hạt và hạt giống, cũng như ngũ cốc nguyên hạt. Việc kết hợp đa dạng các nguồn protein thực vật trong khẩu phần ăn sẽ đảm bảo cung cấp đủ các axit amin thiết yếu cho cơ thể.

Dinh dưỡng cần bổ sung đối với bà bầu ăn chay

Ngoài protein, bà bầu ăn chay cần đặc biệt lưu ý bổ sung sắt (từ các loại đậu, rau lá xanh đậm, ngũ cốc nguyên hạt tăng cường), vitamin B12 (thường chỉ có trong thực phẩm động vật, cần bổ sung qua thực phẩm chức năng hoặc sữa thực vật tăng cường), kẽm (từ đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt) và canxi (từ các loại rau lá xanh đậm, đậu phụ làm đông bằng canxi, sữa thực vật tăng cường). Tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng là rất quan trọng để có chế độ ăn phù hợp.

Liệu Bà Bầu 22 Tuần Có Bị Chuột Rút Không Và Nên Làm Gì?

Chuột rút ở bắp chân là một triệu chứng khá phổ biến mà nhiều bà bầu ở tuần thai thứ 22 có thể gặp phải, gây khó chịu và ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Nguyên nhân gây chuột rút khi mang thai

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chuột rút khi mang thai, bao gồm: sự tăng cân của thai nhi gây áp lực lên dây thần kinh và mạch máu ở chân, sự thay đổi lưu thông máu, thiếu hụt một số khoáng chất như canxi, magie hoặc kali, và mệt mỏi. Tư thế đứng hoặc ngồi lâu, đặc biệt là vào cuối ngày, cũng có thể làm tăng nguy cơ bị chuột rút.

Các thực phẩm giàu Canxi và Kali giúp giảm chuột rút

Để giúp giảm tình trạng chuột rút, mẹ bầu 22 tuần nên tăng cường bổ sung các thực phẩm giàu canxi và kali. Canxi có nhiều trong sữa và các sản phẩm từ sữa, bông cải xanh, cá mòi. Kali có trong chuối, khoai lang, bơ, rau bina, khoai tây. Duy trì đủ lượng các khoáng chất này có thể giúp cơ bắp hoạt động tốt hơn và giảm tần suất chuột rút. Ngoài ra, việc thực hiện các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng cho chân trước khi đi ngủ và massage vùng bắp chân cũng rất hữu ích.

Cập Nhật Lúc Tháng 5 6, 2026 by admin

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *